Jak liczymy Naprawdę Affordability Index

v3.0.0 · 2026-07-27

• Zakres wskaźnika został wprost ograniczony do ZAKUPU mieszkania i jest tak nazwany na stronie. Wcześniej wskaźnik był zdefiniowany na cztery składniki, publikowany na trzech i opatrzony adnotacją „wskaźnik częściowy — brakuje danych o czynszach”. To nie była wada danych, tylko rozbieżność między definicją a produktem: strona obiecywała trzy rzeczy, pokazywała trzy rzeczy, po czym przepraszała za czwartą, o której czytelnik nigdy nie został uprzedzony.
• Wagi: lata pracy 0,45, rata kredytu 0,35, realne płace 0,20. Czynsz ma wagę 0 — jest poza zakresem, a nie „brakujący”. Dzięki temu publikowany wskaźnik jest kompletny zgodnie z własną definicją i adnotacja o częściowości zniknęła ze strony, bo przestała być prawdziwa, a nie dlatego, że ją ukryto.
• Nagłówkiem sekcji są teraz lata pracy na 60-metrowe mieszkanie — liczba zrozumiała bez tłumaczenia — a sam wskaźnik jest jej podsumowaniem. Dodano rozbicie na składniki i zdanie wyjaśniające skalę przy każdym wystąpieniu liczby.
• Nowa sekcja „Najem”: krajowy indeks cen najmu (Eurostat HICP, CP0411, 2015 = 100) zestawiony ze wzrostem płac w tym samym okresie. Świadomie NIE wchodzi do wskaźnika — mierzy czynsze faktycznie płacone w istniejących umowach, więc rośnie wolniej niż nowe oferty; wliczony do wskaźnika zawyżałby dostępność. Publikowany osobno i opisany, jest uczciwy i przydatny.
• Nie znaleziono źródła czynszów rynkowych w podziale na miasta: raporty BaRN NBP pozostają za ochroną antybotową, ceny_mieszkan.xlsx zawiera wyłącznie arkusze z cenami, a GUS/BDL nie publikuje szeregu czynszów rynkowych. Sprawdzone ponownie 27.07.2026.

v2.0.0 · 2026-07-26

• Podstawa statystyczna zmieniona ze ŚREDNIEJ na MEDIANĘ. Wszystkie liczby wyprowadzone z płacy — lata pracy, rata jako % pensji, ceny w godzinach pracy, porównanie „Ty vs. miasto” — liczone są od mediany wynagrodzeń (GUS/BDL P4610), nie od średniej (P4609). Strona wcześniej pisała „mediana”, a pokazywała średnią; to była nieprawda i tego dotyczy ta wersja.
• Średnia nie znika: jest publikowana obok mediany w każdym miejscu, w którym mediana jest liczbą główną, plus nowa sekcja „Średnia to nie mediana” z rozkładem różnicy po miastach.
• Sama wartość NAI praktycznie się nie zmienia i to jest wynik, nie zbieg okoliczności: sub-indeks to iloraz wobec bazy, a baza jest rekonstruowana tym samym zamrożonym stosunkiem mediany do średniej, więc czynnik podstawy skraca się w liczniku i mianowniku. Zmieniają się liczby, które czyta człowiek — nie poziom wskaźnika.
• Dodano krajowy szereg mediany wynagrodzeń wraz z realnym wzrostem liczonym od mediany (mediana r/r minus CPI) — inna liczba niż realny wzrost liczony od średniej.
• Odnotowano, że nagłówkowa „Średnia płaca brutto” (P2687, sektor przedsiębiorstw) obejmuje inną populację niż dane miejskie (P4609/P4610, cała gospodarka narodowa); do porównań krajowych używana jest teraz średnia z tego samego badania co mediana.
• Dodano szacunek pozycji w rozkładzie w panelu „policz to dla siebie” — dopasowanie log-normalne do opublikowanej pary mediana/średnia, wyraźnie oznaczone jako szacunek.

v1.0.0 · 2026-07-24

• Wersja startowa: kompozyt ważony średnią geometryczną (lata pracy 0.40, rata kredytu 0.30, czynsz/dochód 0.15, realny wzrost płac 0.15), okres bazowy I kw. 2015 = 100.
• Wskaźnik startuje bez składnika czynszowego — brak działającego źródła danych o czynszach (patrz „Ograniczenia” niżej); pozostałe wagi są renormalizowane, a wartość oznaczana jako częściowa.
• Krajowy szereg historyczny do 2015 r. (granulacja roczna, przybliżenie na płacy krajowej dla lat sprzed realnych danych miejskich).
• Uzgodniono założenie wkładu własnego (90% LTV) z rzeczywistym wzorem raty kredytu — wcześniej wzór finansował 100% ceny mimo że opis strony zakładał 90%.